Malcolm denkt na: over de invoering van nummerplaatherkenning in Leuven

Woensdag 12 april 2017

Op 27 maart 2017 heeft de gemeenteraad van Leuven gedurende 47 minuten gediscussieerd [1] over een nieuwe maatregel om sluipverkeer uit de wijk Spaanse Kroon te weren. Het is de bedoeling van het stadsbestuur te werken met zogenaamde ANPR-camera’s [2]. Kort samengevat, komt het erop neer dat camera’s worden geplaatst die nummerplaten herkennen. Wie de wijk inrijdt met een nummerplaat die niet op de lijst met toelatingen staat, krijgt automatisch een boete van 55 euro.

Mobiliteit is in een dichtbevolkte stad sowieso een complexe aangelegenheid en ik wil hier dan ook niet beweren vlotjes de perfecte oplossing uit mijn mouw te kunnen schudden. Ik wil het hier gewoon even hebben over de risico’s die aan een dergelijke aanpak verbonden zijn.

Het komt erop neer dat de bewoners van een aantal straten twee nummerplaten mogen doorgeven. De auto’s met die nummerplaten mogen dan de wijk inrijden. In de meeste gevallen gaat het om de eigen gezinsauto en om nog een auto van regelmatige bezoekers, zoals kinderen, ouders of een elders levende partner. De burgemeester heeft ondertussen in een interview verklaard dat de hulpdiensten ook toelating hebben. Hoe tolerant en sociaal is me dat. Al de rest mag er echter niet in. Volgens mij kan dit enkel tot problemen leiden.

Geval 1: een ouder koppel met meerdere op afstand levende kinderen. Als de kinderen vrij ver van Leuven wonen, zijn ze blijkbaar niet allemaal welkom om eens langs te komen. Blijkbaar moet een favoriet kind worden gekozen dat dan toelating krijgt om met de auto tot voor de deur te rijden. De rest kan dat op zijn buik schrijven en moet maar een andere oplossing bedenken.

Geval 2: een bewoner die regelmatig online bestellingen plaatst. Pech voor DHL, TNT en al die andere koerierdiensten. Wie online iets koopt, heeft er het raden naar hoe dat pakket ooit bij hem zal geraken. Bpost zal allicht nog mogen doorrijden, bijvoorbeeld om de post uit de brievenbussen te halen, maar dat roept dan weer de vraag op wanneer een ander bedrijf een klacht zal indienen voor concurrentievervalsing.

Geval 3: het dak lekt. Misschien is een dringende herstelling aangewezen. Alleen heeft de daarvoor ingehuurde dakwerker natuurlijk ook geen toelating om de straat in te rijden. Ik vraag me af hoe hij zijn zwaar materiaal dan ter plaatse moet krijgen. Misschien kan hij een uitzonderlijke toelating aanvragen. Mensen met een plotse lek in het dak kunnen maar best hopen dat die toelating niet enkel tijdens de kantooruren kan worden aangevraagd.

We kunnen dit ook combineren. Een oude dame woont in de Spaanse-Kroonlaan. Nu en dan komt haar oudste zoon op bezoek. Haar jongste zoon komt zelden, want die woont veel verder. Ze heeft nog wel een auto, maar die staat met panne in de garage. Op een bepaald ogenblik gaat haar koelkast stuk. Al het eten bederft stilaan, maar haar oudste zoon is net op vakantie en de jongste zoon geraakt er met de auto niet meer. De reparateur kan de straat niet in en weigert de klus. Hij raadt haar aan online eten te bestellen als ze niemand anders vindt. Colruyt weigert de bestelling, want hun vrachtwagen mag de straat niet in. Ze tracht haar jongste zoon te contacteren om hem te overtuigen toch maar te komen. Alleen valt haar telefoonverbinding uit. Telenet belooft een technicus te sturen, maar aangezien die de straat niet in kan, legt hij haar dossier onderaan de stapel, bij al die andere mensen met een echt probleem. Het eigenaardige aan deze stapel is dat er niets bovenaan ligt. Ze belt aan bij de buren, maar die zijn te bang van terroristen om de deur te openen. Twee weken later komt de zoon terug uit vakantie en vindt hij haar rottend lijk naast haar laatste lege verpakking beschuiten. Ik heb me laten vertellen dat populistische hyperbolen tegenwoordig in de mode zijn.

Het fundamenteel probleem is echter nog een stuk ernstiger dan deze praktische overwegingen laten vermoeden. Het gaat hier namelijk om de openbare weg. In theorie mag iedereen de openbare weg gebruiken. Iedereen moet natuurlijk het verkeersreglement naleven, maar dat staat hier los van. Een overheid kan beslissen een bepaalde straat enkel toegankelijk te maken voor plaatselijk verkeer. Dat is al vaak gebeurd. Op dat ogenblik is het echter de overheid die dat plaatselijk verkeer definieert. Nu wordt dit blijkbaar aan de bewoners overgelaten. Zij moeten maar beslissen wie van hun kinderen met de auto mag langskomen en wie minder welkom is. Sinds wanneer mag een bewoner van een straat beslissen wie al dan niet door zijn straat mag rijden? Heeft die bewoner dan een democratisch mandaat gekregen om te selecteren welke rechten andere mensen krijgen?

In juridische termen noemt men dit een delegatie van de overheidsbevoegdheid. Ik heb destijds administratief recht gekregen van professor Kurt De Ketelaere, ondertussen vooral bekend als de voorzitter van de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt, oftewel VREG. Al tijdens zijn allereerste college [3] van het academiejaar bombardeerde hij ons met de stelling “delegatie is in beginsel ontoelaatbaar”. Dat was geen verzinsel van hem, maar een citaat uit het handboek 'Overzicht van het Belgisch Administratief Recht'. De tekst is zeer duidelijk en verdient het hier uitgebreid te worden aangehaald.

'Een particulier kan het beheer van zijn eigen zaken aan een lasthebber toevertrouwen want hij zal zelf, in geval van slecht beheer, de gevolgen dragen. Wanneer de ambtenaar een derde belast met het vervullen van zijn opdracht, is het daarentegen de gemeenschap die voor de nadelige gevolgen van het slecht beheer moet instaan. (...) Wie met een publiekrechtelijke bevoegdheid wordt belast, wordt intuitu personae aangeduid. Hij is gekozen of benoemd. Wordt hij benoemd, dan is het ofwel ingevolge een wedstrijd of een examen waarbij hij het bewijs leverde van zijn persoonlijke bekwaamheid, ofwel nadat vastgesteld werd dat hij de nodige kwalificaties bezit om de functie naar behoren waar te nemen.” [4]

Door deze bevoegdheid ondoordacht uit handen te geven, zet het Leuvense stadsbestuur een stap in de richting van wat veel rijke mensen allicht zouden toejuichen, namelijk het ontstaan van zogenaamde ‘gated communities’, zowat de meest asociale woonvorm buiten het gevangeniswezen en de verhuur van matrassen in een kleine beschimmelde kamer aan twintig illegalen. Ik vraag me af hoe lang het nog zal duren voor een of andere projectontwikkelaar een bouwvergunning aanvraagt. Ik vraag me tevens af of het stadsbestuur dan zal beseffen het pad hiervoor zelf te hebben geëffend.


-------------------
[1] Het volledig verslag van deze zitting kan men hier nalezen.
[2] De afkorting ANPR staat overigens voor ‘automatic number plate recognition’. Zo leert een mens nog iets bij.
[3] Dat allereerste college heb ik een eigenaardig ritueel mogen aanschouwen dat hij de rest van het semester heeft aangehouden. De Ketelaere heeft altijd twee flesjes frisdrank bij zich, eentje geel en eentje oranje. De eerste minuut van zijn les staart hij indringend naar beide flesjes, zijn hand heen en weer bewegend. Pas als hij zijn keuze heeft gemaakt, is hij in staat een woord uit te brengen. Eigenaardig.
[4] Mast, André, Dujardin, Jean, Van Damme, Marnix, Vande Lanotte, Johan: 'Overzicht van het Belgisch administratief recht', zeventiende volledig herwerkte uitgave, Wolters Kluwer Belgium, Mechelen, 2006, pagina 20. Misschien moet ik eens herlezen hoe bibliografische verwijzingen tegenwoordig worden geformuleerd, want volgens mij staan hier een paar komma's meer dan de conventie voorschrijft.

Geef commentaar

Plain text

  • No HTML tags allowed.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Lines and paragraphs break automatically.

Filtered HTML